Devlet yönetiminde makamlar amaç değil, hizmet üretmek için kullanılan araçlardır. Bir valilik, genel müdürlük veya üst düzey yöneticilik görevi; yüksek yetki kadar yüksek sorumluluk da gerektirir. Bu görevlerde bulunan kişilerden beklenen, kamu kaynaklarını verimli kullanmaları, sorunlara çözüm üretmeleri ve millete karşı taşıdıkları sorumluluğun gereğini yerine getirmeleridir.

Kamu yönetiminde zaman zaman görev değişiklikleri yaşanır. Bazı yöneticiler emeklilik nedeniyle, bazıları idari tercihler sonucu, bazıları ise yürüttükleri görevin beklentilerini karşılayamadıkları düşüncesiyle görevlerinden ayrılırlar. Sebebi ne olursa olsun, görevden ayrıldıktan sonra ortaya çıkan tablo da kamu yönetimi açısından önem taşımaktadır.

Tartışılması gereken konu, belirli bir üst düzey görevi sürdüremeyeceği değerlendirilen veya aktif hizmet ihtiyacının kalmadığı bazı bürokratların uzun yıllar boyunca fiilen üretken bir görev üstlenmeden kamu sisteminde tutulmaya devam edilmesidir. Çünkü devletin ödediği her maaşın, tahsis ettiği her kadronun ve kullandığı her kaynağın karşılığında millete sunulan bir hizmet bulunmalıdır.

Kamu kaynakları sınırsız değildir. Eğitimden sağlığa, altyapıdan güvenliğe kadar her alanda ihtiyaçlar sürerken, aktif katkısı sınırlı kalan kadroların devam ettirilmesi kamu verimliliği açısından sorgulanması gereken bir durumdur. Bu mesele kişilere yönelik değil, sistemin etkinliğiyle ilgili bir değerlendirmedir.

Bunun yanında, görevden alınmış veya merkeze çekilmiş üst düzey bürokratların daha önce yönettikleri kurumlarda görev yapmaya devam etmeleri de bazı idari ve psikolojik sorunlara yol açabilmektedir. Yerlerine atanan yeni yönetici, çoğu zaman selefine duyduğu saygı nedeniyle davranışlarında daha dikkatli olmak zorunda kalabilmekte, bazı konularda rahat hareket edememekte veya karar alırken gereksiz tereddüt yaşayabilmektedir.

Kuruma gelen ziyaretçiler, eski ve yeni yönetici arasındaki ilişkiyi tam olarak anlayamayabilmekte, zaman zaman yetki karmaşası oluşabilmektedir. Bazı kişiler eski makam sahibini ziyaret etmeye devam ederken, bazıları mevcut yönetici ile eski yönetici arasında kıyaslamalar yapabilmektedir. Bu durum kurum içindeki doğal işleyişi olumsuz etkileyebilmektedir.

Ayrıca her yöneticinin kendine özgü bir çalışma tarzı vardır. Yeni göreve gelen kişi kendi yönetim anlayışını oluşturmak, kendi ekibini kurmak ve kendi yöntemlerini uygulamak ister. Ancak önceki yöneticinin sürekli aynı kurum içinde bulunması, ister istemez psikolojik bir baskı oluşturabilmektedir. Hatta bazı durumlarda yeni yönetici, koridorda karşılaşmaktan bile rahatsız olabileceği bir atmosfer içinde çalışmak zorunda kalabilmektedir. İnsan tabiatı gereği, sürekli olarak önceki dönemle kıyaslanmak istemez.

Diğer taraftan, emeklilik hakkını kazanmış veya aktif kamu görevi ihtiyacı kalmamış kişilerin tamamen üretim dışına çıkmaları da gerekmez. Bu insanlar kamu görevlerinden ayrıldıktan sonra özel sektörde, vakıflarda, derneklerde veya çeşitli kuruluşlarda bilgi ve tecrübelerini değerlendirebilirler. Şirketlerin, muhasebe birimlerinin, danışmanlık hizmetlerinin ve birçok kurumun deneyimli insanlara ihtiyacı bulunmaktadır. Böylece hem yeni bir gelir elde edebilirler hem de yıllar boyunca kazandıkları tecrübeleri farklı alanlarda topluma aktarmaya devam edebilirler.

Elbette uzun yıllar önemli görevlerde bulunmuş insanların bilgi birikiminden yararlanılmalıdır. Ancak bu yararlanma; görev tanımı açık, süresi belirli danışmanlık mekanizmalarıyla veya ihtiyaç duyulan özel çalışmalarla sağlanmalıdır. Belirsiz kadrolar ve karşılığı net olmayan pozisyonlar kalıcı hale gelmemelidir.

Şunu da kabul etmek gerekir ki kamu yönetiminde en üst düzey görevler, ciddi bilgi, beceri ve liderlik kapasitesi gerektirir. Eğer bir kişinin yürüttüğü görev kısa sürede sona eriyor veya görev performansı nedeniyle değiştirilmesi gerekli görülüyorsa, bu durum o kişinin sahip olduğu yönetim kapasitesinin de doğal olarak tartışılmasına yol açmaktadır. Çünkü gerçekten üstün performans gösteren, kurumuna değer katan ve sorunları çözebilen yöneticilerin görevlerini uzun yıllar başarıyla sürdürebildikleri örnekler de bulunmaktadır.

Devletin görevi makamları korumak değil, kamu hizmetini en etkili şekilde sunmaktır. Bu nedenle emeklilik hakkını kazanmış, aktif görev ihtiyacı bulunmayan veya kuruma somut katkısı sınırlı kalan üst düzey bürokratlarla ilgili daha açık ve sürdürülebilir düzenlemeler yapılması kamu yararına olacaktır.

Güçlü devlet; makam sayısının çokluğuyla değil, çalışan, üreten, hesap verebilen ve kaynaklarını verimli kullanan bir yönetim anlayışıyla güçlenir. Kamu vicdanını rahatlatan, şeffaflığı artıran ve verimliliği önceleyen her düzenleme, sonunda hem devlete hem de millete kazanç olarak geri dönecektir.