Uzmanından çarpıntı uyarısı: "Sıklıkla stres, kafein veya uykusuzluk kaynaklıdır ancak bu belirtilere dikkat"
Kurtköy Özel Ersoy Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, kalp atışlarının kişi tarafından fark edilmesi ve hızlı, güçlü ya da düzensiz şekilde hissedilmesi durumunun "çarpıntı" hissi olarak tanımlandığını dile getirdi. Çarpıntının çoğu zaman stres, kafein veya uykusuzluk gibi günlük etkenlerle ilişkili ve zararsız bir durum olduğunu ifade eden Uz. Dr. Akmaz; bununla birlikte bazı durumlarda kalp ritmiyle ya da başka bir sağlık sorunuyla ilgili olabileceğini söyledi. Akmaz, kalp atışının neden hissedebileceğini, hangi durumların değerlendirme gerektirdiğini, tanının nasıl konulduğunu ve hangi belirtilerde vakit kaybetmeden acil yardım alınması gerektiğini açıkladı.
"Kısa süren, kendiliğinden geçen ve başka yakınmanın eşlik etmediği atak genellikle tehlikeli değildir"
Uz. Dr. Zehra Akmaz, çarpıntının vücuttaki belirtilerini aktarırken, arkasında yatan nedenlerin de önemli olabileceğini vurguladı. Akmaz, "Sağlıklı bir yetişkinde kalp dinlenme halinde dakikada yaklaşık 60 ile 100 arasında atar ve biz bu atışları genellikle fark etmeyiz. Kalp atışının bilinçli olarak hissedilmesi tıpta "palpitasyon" olarak adlandırılır. Kişiler bu hissi göğüste hızlı vuruşlar, kalbin "tekleme" yapması ya da boyunda atım hissi olarak tarif edebilir. Bu his tek başına bir hastalık değil, bir belirtidir. Bu nedenle önemli olan hissin arkasındaki nedeni anlamaktır. Kısa süren, kendiliğinden geçen ve başka yakınmanın eşlik etmediği atak genellikle tehlikeli değildir. Ancak sık tekrarlayan, uzun süren ya da baş dönmesi, göğüs ağrısı gibi belirtilerle birlikte görülen durumlar mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir" dedi.
"Çarpıntının en sık karşılaşılan nedenleri stres ve kaygı, kafein, egzersiz, uykusuzluk, yorgunluk ve sıvı kaybı"
Kişilerin kalp atışlarını hissetmesine yol açan durumların önemli bir bölümünün vücudun normal tepkileri olduğunu belirten Akmaz, çarpıntının en sık karşılaşılan etkenlerini ise şu şekilde açıkladı:
"Kalp atışının hissedilmesi çoğu zaman stres, kafein, uykusuzluk, sıvı kaybı veya ateş gibi zararsız nedenlere bağlıdır. Bununla birlikte sık tekrarlayan ya da başka belirtilerle birlikte görülen ataklar ritim bozukluğu gibi bir soruna işaret edebileceğinden hekim değerlendirmesi önerilir. Gerginlik anında salgılanan adrenalin gibi stres hormonları kalp hızını ve kasılma gücünü artırır. Kahve, siyah çay, enerji içecekleri ve bazı soğuk içecekler hassas kişilerde kalp atışını hızlandırabilir. Sigara ve alkol de benzer etki gösterebilir. Fiziksel efor sırasında ve hemen sonrasında kalp hızının artması beklenen bir durumdur. Yetersiz uyku, sinir sisteminin dengesini etkileyerek kalp hızında dalgalanmalara yol açabilir. Yeterli su içilmediğinde, ishal veya aşırı terleme sonrası kan hacmi azalır ve kalp bunu telafi etmek için daha hızlı çalışır. Vücut sıcaklığı yükseldiğinde metabolizma hızlanır ve buna bağlı olarak nabız da artar. Hamilelik ve menopoz gibi hormonal değişim dönemlerinde de kalp atışı daha belirgin hissedilebilir."
"Çarpıntının nedenlerinin bir kısmı kalple, bir kısmı ise vücudun genel durumuyla ilgili olabilir"
Bazı durumlarda kalp atışının hissedilmesinin, altta yatan tıbbi bir nedene işaret edebileceği uyarısında bulunan Uz. Dr. Akmaz; bunların bir kısmının kalple, bir kısmının ise vücudun genel durumuyla ilgili olduğunu söyledi. Akmaz, şu şekilde konuştu:
Ritim bozuklukları (aritmiler) kalbin elektriksel sisteminde ortaya çıkan düzensizliklerdir. Bu kapsamda; Ekstrasistol, kalbin normal ritminin arasına giren erken atımlardır. "Tekleme" ya da "boşluğa düşme" hissi oluşturabilir. Sağlıklı kişilerde de sık görülür ve çoğu zaman zararsızdır; ancak sıklığına ve eşlik eden duruma göre değerlendirilmesi gerekir. Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıklarının düzensiz ve hızlı çalıştığı bir ritim bozukluğudur. Özellikle ileri yaşta, yüksek tansiyonu veya başka kalp hastalığı olanlarda daha sık görülür. İnme riskini artırabildiği için mutlaka hekim takibi gerektirir. Supraventriküler taşikardi (SVT), genellikle aniden başlayıp aniden biten, çok hızlı ancak sıklıkla düzenli kalp atışlarıdır. Gençlerde de görülebilir. Kalp dışı nedenlerde ise tiroid bezinin fazla çalışması (hipertiroidi) tiroid hormonlarının artması kalp hızını yükseltebilir; kilo kaybı, terleme, el titremesi ve sinirlilik eşlik edebilir. Kansızlık (anemi) kandaki oksijen taşıma kapasitesi azaldığında kalp daha hızlı çalışarak bunu dengelemeye çalışır. Bazı soğuk algınlığı ilaçlarındaki burun açıcı etken maddeler, astım tedavisinde kullanılan bazı bronş genişleticiler, tiroid hormonu ilaçlarının yüksek dozları ve bazı bitkisel ürünler kalp atışını etkileyebilir. Kullandığınız bir ilacın bu tür bir etkisi olduğunu düşünüyorsanız ilacı kendiliğinden bırakmadan hekiminize danışmanız önemlidir. Kan şekeri düşüklüğü ve elektrolit dengesizlikleri, potasyum ve magnezyum gibi minerallerdeki dengesizlikler de kalp ritmini etkileyebilir."
"Anksiyete ve kalp atışını ayırt etmek önemli"
Kaygı bozukluğu veya panik atak yaşayan kişilerde hızlı kalp atışının oldukça sık görüldüğüne dikkat çeken Akmaz, "Bu durumda kişi, belirtinin kalp kaynaklı olup olmadığını merak ederek daha da kaygılanabilir ve bu da bir kısır döngü oluşturabilir. Kaygıyla ilişkili atak genellikle stresli bir durumla birlikte veya kaygı yükseldiğinde başlar; ritim bozukluğu ise dinlenirken, uykudan uyanınca ya da belirgin bir tetikleyici olmadan da ortaya çıkabilir. Anksiyetede el ve ayaklarda karıncalanma, hızlı nefes alma, titreme ve yoğun korku hissi daha sık eşlik eder. Ritim bozukluklarında ataklar bazen bir düğmeye basılmış gibi aniden başlayıp aniden sona erebilir. Nabzın belirgin şekilde düzensiz olması veya bayılma hissi, kaygıdan çok kalp ritmine ilişkin bir sorunu düşündürebilir. Kaygı bozukluğu olan birinde de ritim bozukluğu bulunabileceği için, belirtileri yalnızca kaygıya bağlamadan önce kalbin değerlendirilmesi önerilir. Kalp değerlendirmesi normal çıkarsa kaygı yönetimi için ruh sağlığı uzmanından destek alınabilir" ifadelerini kullandı.
"Zararsız nedenlere bağlı durumlarda çoğu zaman kafeinin azaltılması, uyku düzeninin iyileştirilmesi, yeterli sıvı alınması ve stres yönetimi gibi yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir"
Uz. Dr. Zehra Akmaz, hastalara çarpıntı tanısı konma ve tedavi süreçlerini ise şu şekilde aktardı:
"Gerek görüldüğünde başvurulabilecek başlıca tetkikler EKG (elektrokardiyografi) kalbin elektriksel aktivitesini birkaç dakika içinde kaydeden, ağrı vermeyen temel bir testtir. Atak sırasında çekilirse tanıya çok değerli katkı sağlar. Ritim holter, göğse yapıştırılan elektrotlara bağlı küçük bir cihazla kalp ritmi genellikle 24-48 saat, gerekirse daha uzun süre kaydedilir. Gün içinde ara ara ortaya çıkan ritim bozukluklarını yakalamak için kullanılır. Efor testi, koşu bandında kontrollü egzersiz sırasında kalbin ritmi ve kan basıncı izlenir. Egzersizle tetiklenen belirtilerin değerlendirilmesinde yararlıdır. Ekokardiyografi, kalbin ultrasonla görüntülenmesidir. Kalp kapakları, kalp kasının yapısı ve pompalama gücü hakkında bilgi verir. Son olarak kan tahlilleri tiroid hormonları, kan sayımı (kansızlık için), elektrolitler ve kan şekeri gibi değerler kalp dışı nedenlerin araştırılmasında önemlidir. Hangi tetkiklerin gerekli olduğuna hekim karar verir; herkese tüm testlerin yapılması gerekmez. Tedavi de tamamen altta yatan nedene göre belirlenir. Zararsız nedenlere bağlı durumlarda çoğu zaman kafeinin azaltılması, uyku düzeninin iyileştirilmesi, yeterli sıvı alınması ve stres yönetimi gibi yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir. Tiroid hormon fazlalığı veya kansızlık gibi kalp dışı bir neden tespit edilirse, o sorunun tedavisiyle birlikte kalp atışı da genellikle düzene girer. Ritim bozukluğu tespit edilen kişilerde ise türüne ve kişinin genel sağlık durumuna göre hekim kontrolünde ritmi düzenleyen ilaç grupları, kalp hızını yavaşlatan ilaçlar veya atriyal fibrilasyon gibi durumlarda pıhtı oluşumunu önlemeye yönelik tedaviler kullanılabilir. Bazı ritim bozukluklarında elektrofizyolojik çalışma ve kateter ablasyonu gibi girişimsel yöntemler de değerlendirilebilir."
"Bilinç bulanıklığı, göğüste ağrı ve sıkışma, nefes darlığı ve inme belirtilerinde mutlaka 112 aranmalı"
Kalp atışının hızlandığının hissedildiği durumların çoğunun acil olmadığını belirten Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, acil olarak 112'nin aranması ve hastaneye gidilmesi gereken belirtileri ise şu şekilde sıraladı:
"Bayılma ya da bayılacak gibi olma, göğüs ağrısı, göğüste baskı veya sıkışma hissi; ağrının kola, çeneye ya da sırta yayılması, belirgin nefes darlığı, dinlenmeye rağmen geçmeyen, çok hızlı ve düzensiz nabız, konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya bir kolda güçsüzlük gibi inme belirtileri gibi belirtilerde vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır. Bunların dışında ataklar sık tekrarlıyorsa, birkaç dakikadan uzun sürüyorsa, bilinen bir kalp hastalığınız varsa ya da ailenizde genç yaşta ani ölüm öyküsü bulunuyorsa, acil olmasa da en kısa sürede bir kardiyoloji uzmanına başvurulması önemlidir."
"Kalp ritmini olumsuz etkileyebilecek tetikleyicileri azaltmak hem belirtileri hafifletmeye hem de genel kalp sağlığını korumaya yardımcı olabilir"
Uz. Dr. Zehra Akmaz son olarak günlük hayatta kalbi desteklemek için gerekli önerileri ise, "Kalp ritmini olumsuz etkileyebilecek tetikleyicileri azaltmak hem belirtileri hafifletmeye hem de genel kalp sağlığını korumaya yardımcı olabilir. Kahve, çay ve enerji içeceği tüketiminizi gözden geçirin; özellikle akşam saatlerinde azaltmayı deneyin. Gün içinde yeterli su için; sıcak havalarda ve egzersiz sonrasında sıvı ihtiyacınızın arttığını unutmayın. Düzenli uyku saatleri belirleyin ve yatmadan önce ekran süresini kısaltın. Sigarayı bırakın, alkolü sınırlayın. Yürüyüş gibi düzenli ve orta yoğunlukta fiziksel aktiviteyi, hekiminizin önerdiği ölçüde günlük hayatınıza ekleyin. Yavaş ve derin nefes egzersizleri, gevşeme teknikleri ve kısa molalarla stresi yönetmeye çalışın. Atakların ne zaman, ne kadar sürdüğünü ve öncesinde ne yaptığınızı not edin; bu notlar muayenede yol gösterici olur" diye aktardı.
Web.tv
