TGK'dan Çağrı: Basın Meslek Yasası hayata geçirilmeli
Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu'nun (TGK) 31. Başkanlar Kurulu Toplantısı, 17-19 Temmuz 2026 tarihleri arasında Sivas 4 Eylül Gazeteciler Cemiyeti'nin ev sahipliğinde Sivas'ta yapıldı.
Toplantıya TGK’ya üye 9 gazeteciler federasyonu ile 66 gazeteciler cemiyetinin başkan ve temsilcileri katıldı. Toplantıda yazılı, görsel, işitsel ve dijital medyanın karşı karşıya bulunduğu sorunlar kapsamlı biçimde değerlendirildi.
Toplantının en önemli gündem maddesini ise uzun süredir üzerinde çalışılan Basın Meslek Yasası Taslağı oluşturdu. Akademisyenler, hukukçular, meslek örgütleri ve gazetecilerin katkılarıyla hazırlanan taslak ayrıntılı biçimde değerlendirildi ve Başkanlar Kurulu'nun görüş ve önerileri doğrultusunda değişiklikler yapıldı. Taslağın son haline getirilmesi amacıyla çalıştay düzenlenmesi kararlaştırıldı.
Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu'nun 31. Başkanlar Kurulu Toplantısı’nın ardından açıklanan Sonuç Bildirgesi’nde şu görüşlere yer verildi:
“TGK, Türkiye'de ilk kez gazetecilik mesleğini bütün yönleriyle tanımlayan, mesleğe giriş esaslarını belirleyen, etik kuralları güçlendiren, gazetecilerin haklarını güvence altına alan ve kamuoyunun doğru haber alma hakkını esas alan kapsamlı bir yasal düzenlemeyi kamuoyunun ve yasama organının dikkatine sunmaktadır.
1. BASIN MESLEK YASASI ZORUNLULUK HALİNE GELMİŞTİR
İletişim teknolojilerindeki büyük değişim, gazetecilik mesleğini köklü biçimde dönüştürmüştür. Dijital yayıncılık, sosyal medya ve yapay zekâ destekli içerik üretimi bilgiye erişimi kolaylaştırırken; doğrulanmamış içeriklerin, manipülasyonun ve dezenformasyonun da aynı hızla yayılmasına neden olmuştur.
Bugün Türkiye'de gazetecilik mesleğini tanımlayan, mesleğe kabul şartlarını belirleyen ve etik standartları güvence altına alan kapsamlı bir meslek yasasının bulunmaması önemli bir eksikliktir.
Bu boşluk nedeniyle gazetecilik mesleği herhangi bir mesleki yeterlilik aranmaksızın yapılabilmekte, mesleğin itibarı zarar görmekte, kamuoyunun doğru bilgiye ulaşma hakkı zayıflamaktadır.
Başkanlar Kurulu, çağdaş demokrasilerde olduğu gibi gazetecilik mesleğinin de belirli ilkelere, etik kurallara ve mesleki standartlara bağlanmasının ifade özgürlüğüne aykırı değil, tam tersine onu güçlendiren bir unsur olduğu görüşündedir.
Hazırlanan Basın Meslek Yasası Taslağı'nın amacı; gazeteciliği sınırlandırmak değil, mesleğin saygınlığını artırmak, kamu yararını korumak ve gazetecilerin bağımsız biçimde görev yapabilecekleri güvenli bir çalışma ortamı oluşturmaktır.
Bu kapsamda hazırlanmış olan yasa taslağı; mesleğe giriş esaslarını, meslek içi eğitimi, etik ilkeleri, gazetecilerin hak ve yükümlülüklerini, kamu kurumu niteliğinde oluşturulması öngörülen Türkiye Basın Meslek Birliği'nin kuruluşunu ve çalışma esaslarını ayrıntılı biçimde düzenlemektedir.
TGK, bu taslağın Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından değerlendirilerek tüm paydaşların katkısıyla yasalaştırılmasının, yalnızca gazeteciler açısından değil, demokrasimizin güçlenmesi bakımından da tarihî bir kazanım olacağına inanmaktadır.
2. TÜRKİYE BASIN MESLEK BİRLİĞİ KURULMALIDIR
Başkanlar Kurulu, Basın Meslek Yasası'nın en önemli düzenlemelerinden biri olan Türkiye Basın Meslek Birliği'nin kurulmasını güçlü biçimde desteklemektedir.
Kamu kurumu niteliğinde faaliyet gösterecek bu yapı; meslek standartlarının oluşturulması, etik ilkelerin uygulanması, meslek içi eğitimin yürütülmesi, gazetecilerin haklarının korunması ve kamu adına güvenilir bir öz denetim mekanizmasının oluşturulması açısından büyük önem taşımaktadır.
Birlik; herhangi bir siyasi anlayışın veya ekonomik grubun etkisi altında olmayan, tamamen mesleğin ortak çıkarlarını gözeten özerk bir yapıda oluşturulmalıdır.
Gazetecilik mesleğinin saygınlığının korunması, etik ihlallerin azaltılması, basın kartı uygulamasının mesleki esaslara bağlanması ve toplumun doğru haber alma hakkının güvence altına alınması bakımından Türkiye Basın Meslek Birliği önemli bir ihtiyaca cevap verecektir.
Başkanlar Kurulu, bu yapının demokratik katılım esasına göre oluşturulmasını, bütün şehirlerin eşit temsil edildiği, çoğulcu ve şeffaf bir yönetim anlayışıyla faaliyet göstermesini gerekli görmektedir.
3. YEREL BASININ YAŞATILMASI, DEMOKRASİNİN YAŞATILMASIDIR
Yerel basın; yalnızca haber üreten bir sektör değil, şehirlerin hafızası, demokrasinin yereldeki denetim mekanizması ve vatandaşın sesi olan vazgeçilmez bir kamu hizmetidir.
Ancak son yıllarda yaşanan ekonomik gelişmeler, resmi ilan sistemindeki değişiklikler, artan işletme maliyetleri ve dijital dönüşüm süreci, yerel medya kuruluşlarını tarihinin en ağır ekonomik darboğazıyla karşı karşıya bırakmıştır.
Resmî ilanların azalması, ilanların birleştirilmesi, bazı ilanların yayımlanma zorunluluğunun kaldırılması ve doğrudan temin uygulamalarının yaygınlaşması, özellikle Anadolu basınının gelir kaynaklarını önemli ölçüde daraltmıştır.
Gazete kâğıdı, baskı, enerji, dağıtım, yazılım, internet altyapısı ve personel maliyetlerindeki yüksek artışlar karşısında, yerel medya kuruluşlarının mevcut gelir yapısıyla ayakta kalabilmesi her geçen gün daha da güçleşmektedir.
Ekonomik bağımsızlığını kaybeden bir basının editoryal bağımsızlığını koruması da giderek zorlaşmaktadır. Bu nedenle yerel basının desteklenmesi yalnızca sektörün değil, demokratik toplum düzeninin ortak sorumluluğudur.
Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu;
* Resmî ilan sisteminin güçlendirilmesini,
* İlan kesme cezalarının istisnai hâller dışında uygulanmamasını,
* Basın İlan Kurumu tarafından alınan komisyon oranlarının yeniden değerlendirilmesini,
* Kamu kurumlarının ilan verme yükümlülüklerinin genişletilmesini,
* Doğrudan temin uygulamalarının yerel basını mağdur etmeyecek şekilde yeniden düzenlenmesini,
* Dijital yayıncılık yatırımları için özel teşvik programlarının oluşturulmasını,
* Yerel medya kuruluşlarına düşük faizli ve uzun vadeli finansman imkânları sağlanmasını,
kamu yararı açısından zorunlu görmektedir.
Yerel basın kuruluşlarının kapanması yalnızca bir işletmenin faaliyetini sona erdirmesi anlamına gelmemekte; aynı zamanda şehirlerin hafızasının, yerel demokrasinin ve halkın haber alma hakkının da zayıflaması sonucunu doğurmaktadır.
4. DİJİTAL DÖNÜŞÜM, YAPAY ZEKÂ VE GAZETECİLİĞİN GELECEĞİ
Gazetecilik mesleği, teknolojik gelişmelerin en hızlı etkilediği alanlardan biri hâline gelmiştir. İnternet gazeteciliği, sosyal medya platformları, mobil iletişim teknolojileri ve son dönemde hızla gelişen yapay zekâ uygulamaları, haber üretim ve tüketim alışkanlıklarını köklü biçimde değiştirmiştir.
Teknolojik gelişmeler gazetecilik açısından önemli fırsatlar sunarken, doğrulanmamış içeriklerin yaygınlaşması, yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü, ses ve metinlerin kamuoyunu yanıltma riski, telif hakları ihlalleri ve bilgi kirliliği gibi yeni sorunları da beraberinde getirmiştir.
Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu, teknolojik gelişmelere karşı çıkan değil; bu gelişmeleri meslek etiği, doğruluk, şeffaflık ve kamu yararı ilkeleri doğrultusunda değerlendiren bir anlayışı benimsemektedir.
Yapay zekâ destekli sistemler gazetecinin yerine geçen değil, gazetecinin çalışmalarını kolaylaştıran yardımcı araçlar olmalıdır. Haberin doğruluğu, editoryal sorumluluğu ve kamuoyu karşısındaki hesap verebilirliği hiçbir teknolojik sistem devralamaz.
Bu nedenle dijital gazetecilik alanında etik ilkelerin geliştirilmesi, yapay zekâ kullanımına ilişkin ulusal standartların oluşturulması, telif haklarının korunması ve gazetecilerin dijital dönüşüm sürecine uyum sağlayabilmeleri için eğitim programlarının yaygınlaştırılması büyük önem taşımaktadır.
TGK, dijital çağın gereklerine uygun, özgür ve sorumlu gazeteciliğin gelişmesi için her türlü çalışmaya katkı sunmaya devam edecektir.
SONUÇ VE KAMUOYUNA ÇAĞRI
Sivas'ta gerçekleştirilen 31. Başkanlar Kurulu Toplantısı sonunda bir kez daha görülmüştür ki; Türk basınının karşı karşıya bulunduğu sorunlar yalnızca gazetecilerin değil, demokrasimizin ortak meseleleridir.
Özgür basın; güçlü demokrasinin, hukuk devletinin ve şeffaf yönetim anlayışının vazgeçilmez unsurudur. Ekonomik olarak ayakta kalamayan, mesleki güvenceden yoksun bırakılan veya hukuki baskılar altında görev yapmak zorunda kalan bir basının kamu adına denetim görevini eksiksiz yerine getirmesi mümkün değildir.
Bu nedenle Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu;
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni, Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu tarafından son şekli verilecek olan Basın Meslek Yasası Taslağı'nı tüm paydaşların katkısıyla değerlendirerek yasalaştırmaya,
Cumhurbaşkanlığı'nı ve ilgili bakanlıkları, yerel basının ekonomik sürdürülebilirliğini sağlayacak yeni destek mekanizmalarını hayata geçirmeye,
Basın İlan Kurumu başta olmak üzere ilgili kamu kurumlarını, resmi ilan sistemini güçlendirecek, yerel medyayı koruyacak ve sektörün beklentilerini karşılayacak düzenlemeleri gerçekleştirmeye,
Siyasi partileri, basın ve ifade özgürlüğünü demokratik hayatın vazgeçilmez değeri olarak görmeye ve bu anlayış doğrultusunda ortak irade oluşturmaya,
Üniversiteleri, meslek örgütlerini ve medya kuruluşlarını, gazetecilik eğitiminin niteliğini artıracak, etik değerleri güçlendirecek ve dijital dönüşüme uyumu hızlandıracak ortak projeler geliştirmeye davet etmektedir.
Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu, bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da basın özgürlüğünün, ifade hürriyetinin, gazetecilerin özlük haklarının ve yerel medyanın yaşatılmasının kararlı savunucusu olmaya devam edecektir.
Gazeteciliğin bağımsızlığını, mesleğin onurunu ve toplumun doğru haber alma hakkını korumak; yalnızca gazetecilerin değil, demokratik bir Türkiye idealine inanan herkesin ortak sorumluluğudur.
Bu anlayışla hazırlanan Basın Meslek Yasası Taslağı'nın ülkemizin demokratik hayatına önemli katkılar sağlayacağına inanıyor; tüm yetkilileri, siyasi kurumları ve kamuoyunu bu tarihî sorumluluğu paylaşmaya davet ediyoruz.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.”
Web.tv
