Aktif meslek hayatında 40 yılı geride bırakan emekli kütüphaneci Selahattin Öztürk, evini özel bir kütüphaneye dönüştürerek Türk basın tarihinin en önemli yapı taşlarından biri olan ilk özel Türkçe gazete Tercüman-ı Ahval’in dijital arşivini memleketi Yozgat’a kazandırmaya hazırlanıyor.
Yıllarca kütüphanelerin süreli yayınlar bölümlerinde görev alan ve dijitalleştirme projelerinde aktif rol oynayan Öztürk, arşivinde Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine ait yaklaşık 800 bin poz gazete ve dergi kopyası bulunduruyor. Öztürk, Türk basın hayatında bir çığır açan Tercüman-ı Ahval Gazetesi’ni ve kurucusu Yozgatlı Agah Efendi’nin mirasını gün yüzüne çıkarmak için yürüttüğü çalışmaları kamuoyuyla paylaştı.
"Tercüman-ı Ahval’in 3 bin 500 sayfası mevcut"
Selahattin Öztürk, yaklaşık 3 bin 500 sayfa olan Tercüman-ı Ahval’in tamamının mevcut olduğunu söyledi. Öztürk, "Yayın hayatı boyunca 2 yaprak 4 sayı olarak çıkmış. Meslek hayatımın tamamına yakını süreli yayınlarla geçtiği için şu anda arşivimde benim 800 bin poza yakın gazete ve derginin kopyası bulunmakta. Çalışmalarımın temel odağı hem Osmanlı hem Cumhuriyeti Dönemi süreli yayınları. Süreli yayın çıkaranlar üzerine kısa biyografik veya bibliyografik çalışmalar şeklinde" dedi.
"Yozgat Süreli Yayınlar Müzesi’nde kullanıcıların hizmetine dijital olarak sunulacak"
Gazeteyi çıkaran Agah Efendi’nin özgeçmişi hakkında bilgiler veren Öztürk şunları söyledi: "Agah Efendi’nin ailesi aslen Yozgat Sorgunlu, Çapanzadelerden. Babası Hulusi Efendi Payitaht’a taşındıktan sonra Agah Efendi de Sarıyer’de dünyaya geliyor. Tahsil hayatında tıp okumaya başlıyor. Fakat yarıda bırakıyor. Yarıda bırakmanın kendisine kazandırdığı avantaj ise yabancı dil öğrenmesi. İngilizce ve Fransızcayı iyi şekilde öğrendiğinden devlet memuriyetine geçiyor, tercüme kaleminde memur olarak başlıyor. Daha sonra bürokrasiye geçerek devlet memurluğuna devam ediyor. Bu arada Şinasi ile birlikte Tercüman-ı Ahval Gazetesi’ni çıkarıyor. Tercüman-ı Ahval şahıslar tarafından çıkarılan ilk gazete olması özelliğiyle basın tarihimizde farklı bir pencere açan bir yayın olarak çıkarılıyor. Toplamda 792 sayı yayın hayatında kalıyor. 792 sayının da 790 sayısının dijital kopyaları şu anda elimde mevcut. Kısmet olursa açıldığında Yozgat Süreli Yayınlar Müzesi’nde kullanıcıların hizmetine dijital olarak lokalde sunulacak."
"Kopyaları kurum sorumlularından talep ettim, kimisini ücret ödeyerek temin ettim"
Kütüphanecilik mesleğinde ilk 25 yıl süreli yayınlar ile ilgili birimde çalışan ve dijitalleştirme kavramı ile tanışan Öztürk, dijitalleştirme süreçlerinde aktif rol oynadığını ifade etti. Öztürk, "Değişik kütüphanelerdeki süreli yayınların dijitalleştirme projelerinde aktif rol aldım. Bu sırada ilgili kurumların sorumlularından bu kopyaları talep ettim. Bir kısmı ‘Tamam’ dedi, rahatlıkla aldım. Bir kısmına ücret ödeyerek temin ettim. Tercüman-ı Ahval de 1999 yılındaki deprem dolayısıyla binası değişince projenin olduğu kütüphanede Beyazıt Devlet Kütüphanesi’ndeydi. O dönemdeki yöneticilerden rica ettim" diyerek gazete kopyalarına erişim sürecini anlattı.
"Amacım Yozgat’ın değerlerinin bilinmesi"
Tercüman-ı Ahval Gazetesi’nin 2 sayısını temin etmek üzere olduğunu söyleyen Öztürk, "792 sayı çıkmıştı, 790’ını temin ettim. 2 sayısı ise Ankara Milli Kütüphane’de bulunuyor. Oradan da o iki sayıyı alarak koleksiyonu tamamlayacağım. Bunu tamamlamaktaki amacım ve hedefim ise Yozgat’ın değerlerinin hemşerilerimiz tarafından bilinmesi. Bu bilinirliği de gazete kopyasıyla onun çalışmalarıyla Yozgat’ın değerlerinin ürettiği eserleri Yozgatlının hizmetine sunmakla sağlayabileceğimizi düşünüyorum. Bu amaçla Çare dergisinin 27.sayısında Çapanzade Agah Efendi ve gazetesini tanıtan kısa bir yazım da yayımlandı" şeklinde konuştu.
Emel Yiğit